فرمانداری برخوار
خانه
معرفي شهرستان
تاريخچه
برخوار در اصل بلخار بوده كه بل به معني بسيار و خار به معني تيغ و خار است كه در كل به معني سرزمين پر از خار و تيغ است.
مرحوم دهخدا ، ذكر معاني متعددي براي كلمه بل كرده است از جمله پست و آفتاب ، بنابراين مي توان گفت بلخار يعني سرزمين پست ( صاف و هموار ) و يا سرزمين گرم و آفتابي كه با ويژگي هاي جغرافيايي و طبيعي اين منطقه سازگاري دارد.
شهرستان برخوار با وسعت 77/1952 كيلومتر مربع كه از اين مقدار حدود 1863 كيلومتر مربع آن دشت و بقيه بصورت ارتفاعات است؛ در شمال اصفهان واقع شده است.
اين دشت از غرب به ارتفاعات مورچه خورت و از شمال به ارتفاعات شمالي بخش برخوار و از جنوب به اصفهان و از شرق به سگزي و كوهپايه محدود مي شود.ارتفاع آن از سطح دريا 1590 تا 1600 متر و داراي شيب ملايمي حدود 5/0 -5/1 در هزار از غرب به طرف جنوب شرقي مي باشد.


مراكز شهري و روستايي عمده تابعه آن به شرح زير است:
بر اساس آخرين تقسيمات كشوري شامل: 7 شهر به نام هاي: دولت آباد ( مركز بخش ) - دستگرد - خورزوق - حبيب آباد - كمشچه ، شاپور آباد - سين و 6 روستا به نام هاي: محسن آباد - علي آباد ملاعلي - پروانه - مرغ - دنبي - علي آباد چي مي باشد.
تركيب جمعيتي شهرستان برخوار
بر اساس سرشماري سال 1390 جمعيت شهرهاي شهرستان برخوار عبارتند از:
جمعيت شهر دولت آباد 37098 نفر
جمعيت شهر دستگرد 16848 نفر
جمعيت شهر خورزوق 22321 نفر
جمعيت شهر حبيب آباد 9444 نفر
جمعيت شهر كمشچه 4871 نفر
جمعيت شهر شاپور آباد 5487 نفر
 و جمعيت شهر سين حدود 4987 نفر مي باشد.

وضعيت آب و هوا:
اين منطقه با توجه به فاصله اي كه از رودخانه زاينده رود دارد؛ داراي آب و هوائي خشك تر از اصفهان بوده و ميزان بارندگي آن حدود 50 الي 200 ميليمتر طي ده سال متغيير بوده است. ميزان تبخيير ساليانه نيز حدود 2000 ميليمتر گزارش شده و مقدار آب نفوذي كمتر خواهد بود. جهت باد بويژه بادهاي غالب از سمت شمال بطرف جنوب و جزء بادهاي خشك مي باشد. اين بادها پس از برخورد با اراضي بدون پوشش گياهي يا با پوشش كافي با خود گرد و غبار و گاهي ذرات ماسه همراه آورده و در فرسايش زمينهاي كشاورزي بي تاثير نخواهد بود. يكي از اهداف عمده ايجاد گردشگاه منطقه اي حبيب آباد با وسعت 243 هكتار د رشمال غرب آن شهر جلوگيري از حركت شنهاي روان بوده است.

خاكشناسي منطقه:
خاكهاي برخوار جزء خاكهاي AZONALوZONAL(مقدار نمك در اين خاكها زياد) مي باشد.
ساختمان فيزيكي ذرات خاك منشوري و مكعبي شكل است و تمركز كريستال گچ و آهك بصورت لكه در طبقات خاك است. اين سري خاكها اكثرا اراضي نامرغوب را تشكيل داده و معمولا قابليت نفوذ آب در خاكهاي اين زمينها بسيار كم و تبخير زياد سبب شده كه املاح موجود خاك در سطح زمين تراكم يافته و زمينهاي باير و لم يزرع را بوجود آورند.
مطالعات خاكشناسي در اين مطقه نشان داده ميزان املاح موجود درخاك بتدريج از شمال غرب به طرف جنوب شرق افزايش مي يابد. قلياييت اين خاكها در حدود 8 ميباشد و ميزان شوري و قليايي در طبقات فوقاني به چشم مي خورد. از نظر بافت خاك با توجه به تغذيه و جابجايي ذرات؛ وضعيت دانه بندي تغيير كرده و باعث باقي گذاردن رسوبات در منافذ خاك مي گردد،كه اين امر موجب پايين آمدن خلل و فرج خاك و نهايتا كاهش نفوذ پذيري مي گردد. در بعضي از نقاط لايه هاي گچي فراوان ديده مي شود كه مي توان جزء زمينهاي گچي منظور نمود.
به طور كلي خاكشناسي منطقه اكثرا مخلوطي از رس با رگه هاي نازكي از شن و ماسه با قابليت نفوذ پذيري خيلي كم همراه مي باشد و آهك پراكنده و نا ظاهر در پروفيل خاك وجود دارد. در كل كلاس خاكهاي اين منطقه بيشتر 3 و 5 مي باشد.

منابع آب:
مطالعات آبهاي زير زميني برروي دشت برخوار از سال 1343 شروع و تاكنون ادامه دارد و از سال 1346 اين منطقه به علت پايين رفتن آب زير زميني و برداشت بي رويه از نظر حفر چاه ممنوعه اعلام گرديده است و به علت كمي باران هر ساله در حال افت بوده و لازم است اين وضع مورد توجه قرار گيرد. كلا دو نوع منبع آب در اين منطقه وجود دارد كه به شرح زير است:
قنات: آنها از شمال غرب بطرف جنوب شرق مي باشد و مادر چاه بعضي از آنهاخارج از منطقه قرار گرفته كه به تدريج با كم شدن نزولات آسماني در منطقه و در نتيجه پايين افتادن سطح آب زيرزميني، تعدادي از آنها خشك شده به طوري كه تا سال 1351 تعداد آنها به پنجاه رشته رسيده است و بر اساس آخرين آمار مقدار قنوات موجود 14 رشته اعلام گرديده است.
چاههاي عميق: طبق آخرين آمار برداشت شده تعداد 713 حلقه چاه عميق تا تاريخ 1/4/82مي باشد. اين چاهها بيشتر داراي عمقي بيشتراز 150متر ميباشند.

كيفيت آبهاي زيرزميني:
از نظر كيفيت شيميايي آبهاي زير زميني منطقه داراي املاح نسبتا زياد بوده و در نقاط مختلف درصد املاح متغير است. ميزان آن از جنوب غرب و شمال غرب بطرف مركز وشرق منطقه افزايش مي يابد. بطوري كه در منتهي اليه دشت ميزان كلر موجود در آب به 6000 ميليگرم در ليتر و هدايت الكتريكي 10000 ميكروموس مي باشد و در ابتداي دشت به علت وجود سه محل تغذيه يعني دره مورچه خورت، دره نجف آباد، رودخانه زاينده رود و كانالهاي انشعابي ميزان املاح آب پايين است چنانكه ميزان كلر در حوالي دره نجف آباد حدود 250 ميليگرم در ليتر است.
بطوركلي در منطقه برخوار كيفيت آبهاي زير زميني بيشتر در كلاسهاي C 4 S1 — C4S2 — C3S1 مي باشد. منابع آبي كه در قسمت شرق واقع شده خارج از كلاسهاي فوق مي باشد.

منابع تغذيه آب منطقه:
دشت برخوار از سه جهت عمده تغذيه مي شود:
1- دره شمال غربي كه همان آب خروجي از دشت مورچه خورت مي باشد.
2- دره غربي كه شامل آب خروجي از دشت نجف آباد است.
3- جنوب كه شامل رودخانه زاينده رود و كانالهاي منشعب از آن بوده
با توجه به مطالعه نقشه تراز آبهاي زير زميني منطقه برخوار آب اين منطقه از سه جهت فوق به طرف مركز دشت جريان يافته و سپس از سمت شرق به زير حوزه كوهپايه سگزي وارد مي شود.

وضعيت كشاورزي:
مالكيت زمينهاي اين منطقه عموما به صورت خورده مالكي يعني كمتر از 2هكتار ميباشد و بدين ترتيب نمي توانند زندگي خود را از طريق كشاورزي به تنهايي تامين نمايند و مجبور هستند در مواقع بيكاري به امور غير ازكشاورزي پرداخته تا تامين شوند. يكي از عوامل مهاجرت روستائيان از ده به شهر نداشتن زمين و ساير امكانات كشاورزي ديگر مي تواند باشد؛ كه ميتوان از طريق هيئت واگذاري زمين به آنهاداده شود و آب آن را هم به هرطريق كه ممكن باشد تامين نمود و در صورت نبودن زمين و ساير امكانات افراد را نسبت به احداث واحد هاي توليدي بويژه وابسته به كشاورزي تشويق نمايد.
كمبود آب مهمترين عامل ركود كشاورزي در منطقه بوده است. تامين آب كشاورزي و آشاميدني برخوار در گذشته اغلب از طريق قنات انجام مي شده است و كشاورزان با دلگرمي بيشتري به اين امور مي پرداختند و آب آنها نسبت به چاه داراي كيفيت نسبتا بالائي بوده ولي بتدريج با كم شدن نزولات آسماني و پايين رفتن سطح آبهاي زير زميني در منطقه قنوات شروع به خشك شدن نموده و آنها را ناچارا مجبور به حفر چاه و نصب موتور پمپ جهت تامين آب كشاورزي و آشاميدني نمودند.
همچنين كشاورزان با اقدام به حفر يكسري چاههاي غير مجاز باعث كم شدن آبهاي زير زميني و در نتيجه پايين رفتن سطح آب گرديده اند. به همين علت اراضي منطقه را به سه دسته تقسيم نموده اند كه مساحت آنها براي هر يك از روستاها و شهرها به شرح زير مي باشد :

اراضي قابل استفاده :
1- اراضي زير كشت ساليانه و دائمي
2- اراضي آيش
3- اراضي باير قابل استفاده
يك سوم اراضي قابل استفاده منطقه زير كشت ساليانه و دائمي و بقيه بصورت آيش يا باير قابل استفاده نمي باشند. اين نسبت در تمام منطقه يكسان نيست و بستگي به ميزان زمين و آب دهي چاههاي حفر شده دارد.
بعد از كمبود آب كيفيت آب را هم نبايد ناديده گرفت بطوري كه در بعضي از قسمتها باندازه اي املاح آب بالا است كه باعث تخريب خاك و در نتيجه عدم امكان كشاورزي در منطقه مي گردد. بعد از آن كميت و كيفيت خاك را هم بايد در نظر گرفت يعني بالا بودن املاح خاك و در نتيجه شور بودن آن و همچنين كم بودن ضخامت خاك كشاورزي باعث شده كه در منطقه اكثرا محصولات يكساله و مقاوم به شوري كاشته شده و گياهان دائمي مانند درختان ميوه در بسياري از نقاط نتيجه خوبي ندهد.
اينك باشناخت عوامل اصلي كه در بالا بردن يا پايين آوردن سطح كشاورزي منطقه موثر مي باشند به نحوه انجام آن در برخوار مي پردازيم. كشاورزي در برخوار ابتدا مانند ساير مناطق بوسيله نفر انجام مي گرديد يعني تمام عمليات كاشت، داشت و برداشت با دست انجام مي گرفت و همچنين تقويت زمينها با كود هاي حيواني عمل مي شده كه اين كود در اين منطقه علاوه بر تقويت زمين باعث اصلاح آن و يا به عبارت ديگر باعث بالا بردن قابليت نفوذ آب و پوك شدن آن مي گردد.
با بوجود آمدن انقلاب عظيمي در علوم كشاورزي كه يكي از اثرات آن پيدايش ماشينهاي كشاورزي بود؛ ساكنان منطقه برخوار از قديمي ترين ماشين كشاورزي (تراكتور) بهره گرفته و چه بسا هزينه انجام مراحل سه گانه كاشت، داشت و برداشت را كاهش داده و عملكرد محصول كشت شده را افزايش داده است.
يكي از مشكلات كشت مكانيزه در منطقه كوچك بودن مساحت مالكيت ها درمنطقه بوده و باعث شده كه بهره دهي آن نسبت به ساير مناطق كه مالكيت ها بزرگ است كمتر باشد. اين مطلب هم ناگفته نماند كه در حال حاضر چون درآمد اكثر كشاورزان اكتفاي خريد ماشين آلات را نمي نمايد آن را به صورت ساعتي يا جريب يا روزانه كرايه مي نمايند. براي رفع اين مشكل و تشويق كشاورزان بهتر است دولت از طريق مركز خدمات روستايي اقدام به تهيه ماشين آلات نموده وبا يارانه در اختيار كشاورزان قرار دهند.

محصولات كشت شده در منطقه:
حال به محصولات كشت شده در منطقه مي پردازيم.
محصولات را ميتوان به دو دسته محصولات زميني يا زراعت و محصولات دائمي مثمر تقسيم بندي نمود.
زراعت شامل : گندم، جو، محصولات جاليزي و علوفه اي، دانه هاي روغني، چغندر قند، سيب زميني، پنبه، ذرت دانه اي مي باشد.
محصولات دائمي دائمي مثمر شامل: سيب، انگور، پسته، انار، ميوه جات هسته دار است.
سطح زير كشت محصولات زراعي شهرستان برخوار و ميمه در سال زراعي 84-83
 
 

رديف

نوع محصول كشاورزي

سطح زير كشت (هكتار)

عملكرد
(كيلوگرم در هكتار)

كل توليد
(تن)

1

گندم آبي

12000

4500

54000

2

جوآبي

2850

4500

12825

3

ارزن

-

-

-

4

ذرت دانه اي

700

6000

4200

5

انواع نخود

-

-

-

6

لوبيا

-

-

-

7

عدس

-

-

-

8

ماش

-

-

-

9

هندوانه

450

15000

6750

10

خربزه

820

23000

 

 
 
موقعيت جغرافيايي
اين شهرستان قبلاً در بخش تابعه شهرستان برخوار و ميمه محسوب مي شد، ولي اخيراً درتقسيم بندي جديد برخوار بعنوان يك شهرستان و به مركزيت دولت آباد قرار گرفته است. برخواركه در ابتداي اتوبان اصفهان - تهران واقع شده است، ازطرف شمال و شمال غربي به نطنز و ميمه، از طرف جنوب به شهرستان اصفهان، ازمشرق به اردستان و از مغرب به نجف آباد محدود مي باشد.

ويژگيهاي طبيعي
دشت مسطح برخوار درجهت شمال شرقي به رشته كوههاي مركزي كه در جنوب غربي اردستان قرار گرفته، ختم مي شود و داراي آب و هوايي نيمه بياباني، گرم و خشك درتابستان و سرد و خشك درزمستان مي باشد، بعلت خشكسالي هاي اخير و كمي بارندگي دچار كم آبي گرديده، بيشتر قناتها و چاههاي اين منطقه خشك شده، سطح آبهاي زيرزميني پايين رفته است. همچنين وجود طبقات نمكي و شدت تبخير مزيد بر علت گرديده و موجب شوري آبها شده است. از طرف مشرق هم بيم پيشروي كوير اردستان به قسمت اعظم اين منطقه وجود دارد، به طوري كه بعضي ازروستاهاي اطراف بعلت كم آبي و خشك شدن قناتها، خالي از سكنه گرديده، و تپه هاي ماسه اي متحرك، آباديها را احاطه كرده است. ازجمله اين آباديهامي توان روستاي رحمت آباد و سفيدآب را نام برد كه اگر از نظرتامين آب زراعي وآشاميدني وتوسعه مراتع و درختكاري و ايجاد فضاي سبز براي مبارزه باگسترش كوير، اقدامي صورت نگيرد، مختصر زمينهاي زراعتي فعلي نيز باير خواهد شد.
ويژگيهاي انساني - اين منطقه (برخوار) 5 مركزشهري و4 دهستان را دربرمي گيرد كه مجموعاً 270392جمعيت دارند.

ويژگيهاي اقتصادي
كمي بارندگي و خشك شدن قناتها و پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني، باعث پايين آمدن سطح زيركشت گرديده است. محصول كشاورزي اين منطقه منحصربه گندم، جو، صيفي، خربزه ،هويج و چغندر قند است. ازمحصولات درختي تعدادي درخت پسته وجود دارد، البته باطرح توسعه آبرساني ازطريق تونل سوم كوهرنگ درآينده نزديك تا حدودي مشكلات آب و آبياري برطرف خواهد شد.

صنايع كارخانه اي كه دراين منطقه واقع شده عبارت است از پالايشگاه نفت، نيروگاه برق، كارخانه هاي نساجي قدس، بهريس، بارش، شيرپاستوريزه، كارخانه سنگبري و ابزارسازي و كوره هاي آجرپزي كه اعلب توسط مردم اصفهان احداث گرديده و تا اندازه اي در وضع اقتصادي اهالي تاثيردارد.
معادن نمك حبيب آباد، گچ كمشچه و شن باقرآباد در اين منطقه از اهميت ويژه اي برخورداراست. 
تاریخ به روز رسانی: 1394/10/19
تعداد بازدید: 6853
امتیازدهی
میانگین امتیازها:1 تعداد کل امتیازها:2
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به استانداري استان اصفهان ميباشد.
Powered by DorsaPortal